Yeni Süper Güç: Bilinçli Topluluklar

“Para ekonomisinin üstünlüğü her an ücret ile sürekli emeği her yerden satın alabilmesidir. Daha yüksek ücreti daha iyi imkanları sağladığınızda patronunun izni olmasa da bir işçi sizin yanınıza gelip çalışmaya başlayabilir. Böylece ekonomi hareketlenmiş, çeşitlenmiş ve üretim patlaması yaşanmıştır.”

Para ekonomisi yani teknik adıyla kapitalizim bundan 300 yıl kadar önce Kuzey Avrupa’da ortaya çıktı. Bu üretim biçiminde asıl üretim aracı paradır. 

Para ekonomisinden önce varolan diğer üretim biçimlerinde örneğin kölecilik ya da feodalizimde para, değişim aracıdır ama üretim aracı değildir. Paranın üretim aracı olabilmesi için özellikle insan emeğini satın alabilmesi gerekir. 

Oysa kölecilikte köle sahibi sadece ilk satın alırken köleye para öder. Daha sonra onun tüm geçimini sağlamak zorundadır. Köleler çok az el değiştirir. Sahibinin rızası olmadan daha çok para verseniz de bir köleyi satın alamazsınız. Feodalizmde ise çalışanlar genelde feodal bağlarla efendilere bağlıdır. Para ile onları o efendiler izin vermeden alıp kendinize çalıştıramazsınız.  Örneğin doğuda padişahın yeniçerilerini para ile satın alıp kendi ordunuzda çarpıştıramazsınız. Ya da batıda bir lordun topraklarında çalışan köylüleri para verip kendi topraklarınıza götüremezsiniz.

Para Ekonomisi

Para ekonomisi üstünlüğü, her an ücret ile sürekli emeği her yerden satın alabilmesidir. Daha yüksek ücreti daha iyi imkanları sağladığınızda patronunun izni olmasa da bir işçi sizin yanınıza gelip çalışmaya başlayabilir. Böylece ekonomi hareketlenmiş, çeşitlenmiş ve üretim patlaması yaşanmıştır.

Genelde teknolojinin para ve sanayi ekonomisini oluşturduğu düşünülür. Oysa değişen sosyal ilişkiler teknolojiye yatırım yapılmasının önünü açmış hatta zorlamıştır. 

Üretim aracı haline gelen paraya sermaye yani kapital denir. Kapitalizm tanımı buradan gelir. Sermaye gittikçe büyümüş endüstriyel üretim araçlarını büyütmüş ve dağınık olan bu araçları belirli büyük merkezlerde toplamıştır. Para ekonomisinden önce var olan feodalizimde sınai üretim araçları hem çok küçük hem de dağınıktı. Örneğin bakır ya da demircilik atölyeleri vardı. Giyim eşyası üretimi neredeyse bütün evlere dağılmış dokuma tezgahlarında gerçekleştiriliyordu.

Para ekonomisi buhar teknolojisi ve devamında gelen elektrikli teknolojilerle sınai üretim araçlarını devasa boyutlarda büyütüp bunları fabrika dediğimiz merkezlere topladı. Ve işçiler bu fabrikalarda kitleler halinde çalışmaya başladı.

Bu nedenle günümüzde içinde  yaşadığımız para ve sanayi ekonomisi her şeyin merkezileştirildiği ve kitleselleştirildiği bir toplum düzeni oluşturur. Fabrika düzeni, okullarda, hastanelerde, yeme içme sektöründe hatta sporda ve sanatta aynen taklit edilir. Belirli zil sesleri ya da anonslarla kitleler yönlendirilir.

Bu şekilde hemen her ülkede üretim merkezleri, sağlık merkezleri, merkez medya, polis merkezleri, askeri merkezler, merkezi istihbarat ve merkez bankaları doğmuştur. Aynı zamanda hayat tamamen kitleselleşmiştir: Kitlesel ve standartlaştırılmış üretim, kitle ulaşımı yani toplu taşıma, kitle iletişim araçları, kitlesel pazarlama, devasa mitingler ve kitle partileri, kitlesel eğlence, kitle sporları ve nihayetinde kitle imha silahları.

Modern toplum bir kitle toplumudur. Bu nedenle kitle psikolojisi üzerine bir çok araştırmalar yapılmıştır. Çünkü para ekonomisinde kitleleri yönlendirebilir ya da manipüle edebilirseniz bütün toplumsal gücü ele geçirebilirsiniz. Merkez bankalarının günümüzde yaptığı da aslında kitleleri manipüle etmeye çalışmaktır.

Oysa 1960‘ların sonundan itibaren dünyamız yepyeni bir üretim biçimine adım attı. İlkel bilgisayarların çalışmaya başlaması ile bilgi ekonomisine doğru hızlı geçişimiz de başladı.

Bilgi ekonomisinde üretim para ile yapılmıyor. Yani üretici güçler emekçiler para ile değil bilgi ile yönlendiriliyor. Üretim araçları merkezi olmaktan çıkıp tekrar hanelere doğru dağılıyor. Böylece çok yavaş bir şekilde toplum kitlesellikten çıkıyor.

Kitleler içine giren insanlar adeta sağduyularını kaybeder. Örneğin gündelik hayatında son derece kibar, nazik, ince olan insanlar, spor karşılaşmalarında tribünlerde kitleler içinde eriyip küfürbaz canavarlara dönüşebilir. Aynı şey siyasi toplantılarda ya da gösterilerde meydana gelebilir. Kitlesel sanat gösterilerinde tek başına gülmeyeceği ya da alamayacağı olaylara kitleler içine giren insanlar çok duygusal tepkiler verebilir.

Para ekonomisinde kitleler genelde merkezi yerlerden gelen sinyallerle, haberlerle ya da talimatlarla yönlendirilir. Çok çeşitli karşılaştırma yapacak bilgi kaynağı yoktur. Oysa bilgi ekonomisinde veri üretim miktarları devasa boyutta artmıştır. Çeşitli bilgi kaynaklarına adeta bedavaya ve hızla ulaşmak mümkündür. Bireyler karşılaştırma yaparak bu bilgi kaynaklarını kontrol edebilir. Böylece para ekonomisinin kitleleri yerine yeni bir toplumsal formun güç kazandığını görüyoruz: Camialar ya da bilinçli-topluluklar.

Bilinçli toplulukların ne kadar önemli olduğunu bize en iyi gösteren alanların başında ise blokchain teknolojileri ve kriptoparalar geliyor. Bitcoin bir teknolojik fenomen olmanın yanı sıra aynı zamanda büyük bir camia başarısıdır.

Blockchain teknolojisi aslında şunu başardı: Modern finans sistemine karşı durmak isteyen bilinçi bir topluluğun kendi iradesini dünyaya yansıtmasına imkan tanıdı. Bu bilinçli topluluk çağdaş para sisteminin özellikle sınırsız para üretimi yapısının zararlarını öğrendi ve Bitcoin ike sınırlı arza dayanan rezerv para üretimini benimsediğini dünyaya ilan etti.

Bitcoine rakip olarak bir dönem çok tantana yapan Bitcoin Cash ise mesela bir liderin (Roger Ver) ve onun yandaşlarının görüşlerini bu bilinçli topluluğa empoze etmeye kalktı. Bugün artık onlardan hemen hiç kimse bahsetmiyor 

Merkeziyetsiz Finans

Merkeziyetsiz finans yani DeFi ise bir çok sorunu beraberinde getirdi ve hızlı bir finansal balonlaşma işaretleri gösteriyor. Ancak bu olumsuz görüntüye rağmen DeFi de çok kısa zamanda bilinçli topluluğun büyük gücünü kanıtlayan olayları önünüze koydu. 

Örneğin YAM projesinde teknik bir hata sistemi çökertti. Topluluk pes etmek yerine  tekrar yola çıkıp zararları telafi etmek üzere kendi içinde yeni bir operasyon başlattı. Ya da SushiSwap projesinde baş yazılımcı kendi tokenlarını satıp topluluğu zarara uğratmıştı. Ama camianın baskısı ile hiçbir hukuki zorunluluğu olmamasına rağmen özür diledi ve 14 milyon doları yani yaklaşık 100 milyon TL’yi projeye geri döndürdü.

Önümüzdeki on yıllarda bilgi ekonomisi daha da yayıldıkça bilinçli toplulukların rolü ve gücü gitgide artacaktır. Bu gelişmenin daha bilinçli ve daha demokratik bir toplum yapısının kurulması için temel teşkil etmesini umalım.

Önceki İçerikCharles Dow – Trend Meselesi
Sonraki İçerikBitcoin Nedir?
Erkan Öz
Ekonomi Gazetecisi, Yapımcı | Journalist, Producer | Daha Önce | Previously | @AJTurk | @WSJ | @DowJones | @ihacomtr | Paylaşımlarım Yatırım Tavsiyesi Değildir

GÜNCEL İÇERİKLER

Kripto Para Piyasasında Risk Yönetimi

Yazar John Augustus Shedd’in çok güzel bir sözü vardır, der ki; “bir gemi limanda güvenlidir fakat gemiler bunun için inşa edilmemişlerdir.” Gemilerin işlevleri...

Dolar Öldü mü? DXY Teknik Bakış

#DXY Doların öleceği konusunda bitmeyen spekülasyonlar, altın 8000$, gümüş 500$ olacak söylemlerine bir göz atalım istiyorum. Grafikler ve komplo teorisyenleri aynı...

2021’e Çin Astrolojisi ‘nden Bakış

Bitcoin’in 40.000 USD’lere dayanması ve beraberinde altkoinlerde gördüğümüz artışlar yeni yılda güzel bir heyecan dalgası getirdi. Piyasaya ilgi artarken yeni, iyi...

TRADE STRATEJİSİ NEDİR?

Tanımsal olarak daha önceden belirlenmiş olan kurallar doğrultusunda alım satım kararlarını vermek için kullanılan yöntemler/planlardır. Bir traderın...

İLGİLİ MAKALELER

Dolar Öldü mü? DXY Teknik Bakış

#DXY Doların öleceği konusunda bitmeyen spekülasyonlar, altın 8000$, gümüş 500$ olacak söylemlerine bir göz atalım istiyorum. Grafikler ve komplo teorisyenleri aynı...

XRP Öldü mü? Geniş Kadrajda Teknik Bakış

Merhabalar hoşgeldiniz, Son günlerin hem en çok kazandıran hem de en çok kaybettiren, aynı zamanda da en...

2021’de Bitcoin ve Hasretle Beklenen Boğa Koşusu

2021 Bitcoin Boğası Sonunda 2021 bitcoin boğası, tahminimizden önce başladı demek çok da yanlış olmaz. Bitcoin tarihinde ilk...

Borsaya Yeni Başlayanlara Tavsiyeler

Kripto Borsasına Yeni Başlayanlar İçin: CryptonN ekibi olarak tavsiyeler ve paylaştığımız bilgiler, borsaya yeni...
Cryptocurrencies: 9,879
Markets: 662
Marketcap: $ 2.64 T
24h Vol: $ 113.72 B
BTC Dominance: 45.74%